Lúa Thu Đông gặp nước lên, bà con đừng chủ quan

Vụ lúa Thu Đông tại Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào giai đoạn cần được theo dõi sát về nước, dinh dưỡng và tình hình sâu bệnh. Trong thời điểm tháng 9, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long có những diễn biến tăng theo triều, khiến các khu vực ruộng thấp, ven sông, gần kênh rạch hoặc có khả năng thoát nước chậm cần chủ động kiểm tra và xử lý sớm.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong tháng 9/2026, mực nước sông Cửu Long có xu thế dao động theo thủy triều và lên dần. Các bản tin thủy văn giữa tháng 9 cũng ghi nhận mực nước đầu nguồn sông Cửu Long đang lên theo triều, sau đó có xu hướng giảm chậm. Vì vậy, bà con đang sản xuất lúa Thu Đông nên thường xuyên theo dõi mực nước ngoài kênh và trong ruộng để có phương án điều tiết phù hợp.

Lúa Thu Đông gặp nước lên có ảnh hưởng gì?

Lúa là cây trồng cần nước nhưng không phải lúc nào mực nước cao cũng có lợi. Khi nước trong ruộng tăng quá cao hoặc duy trì trong thời gian dài, phần rễ lúa có thể bị thiếu oxy, đặc biệt ở những chân ruộng thoát nước kém.

Bộ rễ là nơi đảm nhiệm vai trò hấp thu nước và nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cây. Khi môi trường đất bị dư nước kéo dài, hoạt động của rễ có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm khả năng hấp thu dinh dưỡng và sinh trưởng của cây giảm.

Tùy vào tuổi lúa, mức nước và thời gian bị ảnh hưởng, biểu hiện trên ruộng có thể khác nhau. Một số ruộng có thể xuất hiện tình trạng cây sinh trưởng chậm, lá nhạt màu, rễ hoạt động kém hoặc khả năng đẻ nhánh bị hạn chế.

Đặc biệt, những ruộng ở vùng trũng thấp, ngoài đê bao hoặc gần sông, kênh rạch cần được theo dõi kỹ hơn. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia từng cảnh báo nguy cơ ngập tại các vùng trũng thấp, ven sông và vùng ngoài đê bao ở một số địa phương ĐBSCL trong đợt nước lên đầu tháng 9.

1. Thường xuyên kiểm tra mực nước ngoài kênh và trong ruộng

Khi lúa Thu Đông gặp nước lên, việc đầu tiên bà con cần làm là kiểm tra tình hình thực tế thay vì chờ đến khi nước đã tràn vào ruộng mới xử lý.

Nên quan sát mực nước ngoài kênh, bờ bao, cống lấy nước và hệ thống thoát nước của ruộng. Với những khu vực gần sông hoặc có ảnh hưởng rõ bởi thủy triều, bà con càng cần theo dõi thường xuyên để chủ động điều tiết.

Nếu phát hiện mực nước ngoài ruộng đang dâng nhanh, cần kiểm tra ngay khả năng rò rỉ hoặc tràn qua bờ bao. Những ruộng thấp và thoát nước chậm nên được ưu tiên kiểm tra trước.

Chủ động từ sớm sẽ giúp bà con có thêm thời gian xử lý, thay vì đợi nước lên cao mới tìm cách tháo nước.

2. Không để lúa bị ngập kéo dài

Lúa có khả năng thích nghi với điều kiện nước khác nhau tùy giai đoạn sinh trưởng. Tuy nhiên, khi bị ngập hoặc dư nước trong thời gian dài, bộ rễ vẫn có thể bị ảnh hưởng do môi trường đất thiếu oxy.

Khi rễ hoạt động không tốt, cây có thể giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Lúc này, bà con không nên chỉ nhìn vào màu lá rồi tăng lượng phân bón một cách vội vàng.

Điều quan trọng trước tiên là kiểm tra tình trạng nước và bộ rễ, đồng thời đưa ruộng về trạng thái phù hợp. Với những ruộng đang dư nước, cần ưu tiên quản lý nước và theo dõi phản ứng của cây trước khi quyết định bổ sung dinh dưỡng.

3. Lúa nhạt màu sau khi dư nước, không nên vội thúc đạm

Một tình trạng bà con có thể gặp sau thời gian ruộng dư nước là cây lúa nhạt màu hoặc sinh trưởng chậm. Tuy nhiên, không phải cứ thấy lá lúa nhạt là cần tăng mạnh lượng đạm.

Khi bộ rễ đang hoạt động yếu, khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây cũng có thể bị ảnh hưởng. Nếu bón đạm quá nhiều trong thời điểm cây chưa phục hồi tốt, lúa có thể phát triển thân lá mạnh, mô cây mềm và làm tăng nguy cơ đổ ngã về sau, đặc biệt khi gặp mưa gió.

Vì vậy, thay vì xử lý theo cảm tính, bà con nên đánh giá tổng thể tình trạng ruộng, bao gồm mực nước, màu lá, sức sinh trưởng, bộ rễ và giai đoạn phát triển của cây.

Khi điều kiện ruộng đã ổn định, có thể bổ sung dinh dưỡng theo nhu cầu thực tế của cây và từng giai đoạn sinh trưởng.

4. Chú ý từng giai đoạn sinh trưởng của lúa

Khả năng phản ứng của cây lúa khi gặp nước lên không giống nhau ở mọi giai đoạn.

Ở giai đoạn lúa đẻ nhánh, bộ rễ và khả năng phát triển bụi lúa vẫn rất quan trọng. Nếu ruộng dư nước kéo dài, cây có thể đẻ nhánh kém, sinh trưởng chậm. Vì vậy, bà con cần chú ý quản lý nước và theo dõi khả năng phục hồi của cây.

Đến giai đoạn làm đòng, lúa bước vào thời kỳ quan trọng quyết định số hạt và khả năng hình thành năng suất. Lúc này, cây cần được duy trì trạng thái sinh trưởng ổn định, hạn chế những điều kiện bất lợi kéo dài.

Đặc biệt ở giai đoạn trổ và chắc hạt, bà con cần theo dõi đồng thời mưa, gió, mực nước và tình hình sâu bệnh. Không nên chỉ tập trung vào một yếu tố mà bỏ qua những diễn biến khác trên đồng ruộng.

5. Sau khi nước rút, cần kiểm tra lại ruộng lúa

Sau khi mực nước đã ổn định hoặc rút xuống, bà con không nên chủ quan mà cần kiểm tra lại toàn bộ ruộng.

Có thể quan sát màu lá, khả năng sinh trưởng của cây, độ thông thoáng của đất và tình trạng bộ rễ. Nếu cây có biểu hiện vàng lá, sinh trưởng chậm hoặc phục hồi không đồng đều, cần xác định nguyên nhân trước khi bổ sung phân bón.

Đây cũng là thời điểm cần chú ý sâu bệnh. Thời tiết ẩm, mưa nhiều và ruộng có điều kiện sinh trưởng thay đổi có thể tạo điều kiện cho một số đối tượng sâu bệnh phát triển. Vì vậy, việc thăm đồng thường xuyên vẫn là một trong những cách quan trọng để phát hiện vấn đề từ sớm.

6. Chủ động theo dõi thời tiết và thủy văn

Không chỉ theo dõi mực nước trong ruộng, bà con cũng nên cập nhật thường xuyên dự báo mưa, thủy văn và tình hình triều cường tại khu vực mình sản xuất.

Theo các bản tin của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, mực nước đầu nguồn sông Cửu Long trong tháng 9 có diễn biến theo thủy triều và từng thời điểm tăng lên. Các bản tin cũng khuyến cáo người dân ĐBSCL theo dõi sát mực nước để chủ động phương án sản xuất.

Tuy nhiên, diễn biến nước có thể khác nhau giữa từng địa phương, từng tuyến sông và từng chân ruộng. Vì vậy, dự báo chung nên được kết hợp với việc quan sát thực tế tại ruộng để đưa ra phương án phù hợp.

Bio Việt Nam đồng hành cùng bà con chăm lúa Thu Đông

Lúa Thu Đông đang bước vào giai đoạn cần được chăm sóc và theo dõi sát. Khi mực nước có xu hướng tăng, bà con nên chủ động kiểm tra ruộng, quản lý nước hợp lý, hạn chế để lúa bị ngập kéo dài và điều chỉnh dinh dưỡng theo tình trạng thực tế của cây.

Đặc biệt, không nên nóng vội tăng phân đạm khi lúa đang có dấu hiệu sinh trưởng yếu sau thời gian dư nước. Việc chăm sóc cần dựa trên giai đoạn phát triển của cây, tình trạng bộ rễ và điều kiện thực tế của ruộng.

Chủ động từ sớm sẽ giúp bà con hạn chế rủi ro, giữ cây lúa sinh trưởng ổn định và tạo điều kiện thuận lợi cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nếu bà con đang gặp tình trạng lúa chậm phát triển, vàng lá, rễ yếu hoặc cần tư vấn cách chăm sóc lúa Thu Đông theo từng giai đoạn. Có thể liên hệ Bio Việt Nam để được hỗ trợ và lựa chọn giải pháp phù hợp cho ruộng lúa.