Muốn lúa mùa trúng vụ, bông dài, hạt chắc, năng suất cao, bà con phải bón phân đúng lúc – đúng loại – đúng liều. Cây lúa cũng như con người, ăn đủ chất mới khỏe, mới cho hạt no tròn. Bài viết dưới đây, kỹ sư nông nghiệp của Bio Việt Nam sẽ hướng dẫn bón phân cho lúa mùa theo 4 giai đoạn chuẩn, giúp bà con làm tới đâu chắc ăn tới đó.
Vì sao cần bón phân cho lúa mùa
Lúa mùa gieo trong mùa mưa, trời nóng ẩm, cây lớn nhanh nhưng hao dinh dưỡng vì mưa rửa trôi. Bởi vậy, lúc nhỏ cần nhiều “đạm” để lớn, đến lúc làm đòng cần “kali” để cứng cây – bông dài, rồi khi vào gạo lại cần đủ dưỡng chất để hạt no tròn, chắc nặng.
Bón phân cho lúa đúng – đủ – đúng lúc thì rễ ăn sâu, đẻ nhánh hữu hiệu, đòng mập – bông dài, cuối vụ hạt nặng ký, bán được giá; còn bón sai, coi như “nuôi con không đúng bữa”, cây ốm yếu, sâu bệnh chực chờ.
Bón phân là nuôi cây. Nuôi đúng cách thì năng suất cao – gạo đẹp – ít tốn thuốc. Từ đây, ta coi thử không bón hoặc bón sai sẽ ra sao để tránh.
Nếu không bón phân cho lúa thì sao?
Không bón hoặc bón không khớp thời điểm, cây đẻ nhánh ít, bụi thưa, lá xanh nhạt như “đọt chuối non bị nhạt màu”. Lên bông thì bông ngắn – ít hạt – lép nhiều, do lúc làm đòng thiếu dinh dưỡng.
Thiếu kali cây mềm, gặp gió hay mưa to là đổ ngã, hạt non chưa kịp chắc đã nằm rạp. Chưa kể mất cân đối NPK thì sâu bệnh thích lắm, vì cây “mập nước” mà không chắc. Cuối vụ kéo dài thời gian chín, tốn nước – tốn công, tiền lời hao đi thấy rõ.
Cho nên, đã làm lúa mùa thì đi đúng lịch bón 4 mốc là căn bản. Làm đúng 4 mốc, bà con yên tâm lúa đều – khỏe – chắc.
Các giai đoạn bón phân cho lúa mùa
Vụ mùa thường 90–110 ngày (tùy giống, vùng). Lịch bón theo sinh lý cây rõ ràng vậy:
- Bón lót (trước gieo/cấy)
- Bón thúc đẻ nhánh (7–12 ngày sau sạ)
- Bón thúc đón đòng (30–40 ngày sau sạ)
- Bón nuôi đòng – nuôi hạt (trước/sau trổ 7–10 ngày).
Các loại phân bón lúa cho hiệu quả cao
Muốn hướng dẫn bón phân cho lúa mùa trúng đích, ta kết hợp ba loại phân bón chính:
- Phân bón hữu cơ cho lúa: gồm các loại phân gà, lợn, bò kết hợp với các loại phân như rơm rạ đã ủ hoai mục, giúp đất tơi – xốp – giữ ẩm – giữ phân, giảm phèn, giảm ngộ độc hữu cơ.
- Phân gốc NPK/đơn: cung cấp đạm – lân – kali chuẩn theo giai đoạn (nền tảng của cả vụ).
- Phân bón lá cho lúa: cung cấp các khoáng chất, vi lượng hỗ trợ cây lúa giai đoạn đẻ nhánh, rước đòng, vô gạo. Phun qua lá giúp cây hấp thu nhanh, dễ dàng dù thời tiết bất thuận, nắng hạn kéo dài. Với các loại phân chính: Bio siêu đẻ nhánh, bio siêu rước đòng và Bio vô gạo thần tốc.
Hướng dẫn bón phân cho lúa mùa năng suất cao
Tuỳ vào mỗi thời điểm của cây lúa để bà con có lượng phân bón phù hợp. Tránh việc bón thiếu, bón thừa sẽ khiến cây lúa không cung cấp đủ dinh dưỡng, làm giảm năng suất và khiến cây lúa dễ bị sâu bệnh.
Giai đoạn bón lót
Là bón phân trước khi gieo sạ hoặc trước khi cấy, thường kết hợp lúc làm đất. Giúp đất đủ dinh dưỡng ngay từ đầu để cây nảy mầm mạnh, bén rễ nhanh, chống chịu tốt. Thường dùng phân hữu cơ, phân lân, một ít đạm và kali.
-
- Trước gieo/sạ 3–7 ngày (sạ khô) hoặc ngay sau bừa lần cuối; còn ruộng cấy thì trước – hoặc ngay khi cấy. Nước trong ruộng xâm xấp mắt cá là vừa, đừng ngập sâu kẻo trôi phân.
- Phân hữu cơ hoai (giúp đất tơi), lân (nuôi rễ, chống phèn), thêm một ít đạm + kali cho cây đề-pa. Đất chua/phèn thì bón vôi/dolomite trước đó 7–10 ngày để hạ phèn, khử chua.
- Hữu cơ: chừng 0,7–0,8 tấn/công (nếu có nguồn phân chuồng hoai, vi sinh càng tốt). DAP/supe lân: khoảng 8 kg/công (chiếm phần lớn lân của cả vụ). Urê: tầm 4,5–5 kg/công. KCl: tầm 3–3,5 kg/công. Khi lót xong, bừa trộn đều, để đất ngấu 1–2 ngày rồi hãy gieo/sạ/cấy.
Bón thúc đẻ nhánh
Đây là giai đoạn cây ra thêm nhiều nhánh. Bón thúc lúc này giúp tăng số nhánh hữu hiệu (nhánh có bông sau này), lá xanh khỏe, thân mập. Thường dùng đạm + kali, kèm phân bón lá đẻ nhánh để “kích” bật chồi mạnh.
- Khoảng 7–12 ngày sau sạ (hoặc 7–10 ngày sau cấy). Trước bón, rút nước để mặt ruộng ráo bùn, rải xong 2–3 ngày hãy cho nước xăm xắp lại, cây hút phân tốt hơn, đỡ mất phân.
- Giai đoạn đẻ nhánh lúa chỉ cần đạm là chủ lực để đẻ nhánh mạnh, kèm kali cho thân cứng, lá dày. Nếu đất nghèo lân thì bổ sung chút DAP. Kèm phun phân bón lá đẻ nhánh để bật chồi, nhánh ra đều và hữu hiệu (tức là nhánh có bông sau này).
- Liều lượng khuyến nghị cho giai đoạn lúa đẻ nhánh: Urê: 9–10 kg/công, KCl: 3,5–4 kg/công, DAP (nếu đất nghèo P): 2–3 kg/công. Kết hợp với Bio siêu đẻ nhánh giúp lúa đẻ nhánh hữu hiệu.
Bón thúc đón đòng
Bón thúc đón đòng giúp lúa nuôi đòng mập, bông dài, trổ đồng loạt. Lúc này cần đạm và kali cân đối, kèm phân bón lá rước đòng để thúc quá trình phân hóa đòng, giúp nhiều hạt chắc.
-
- Khoảng 30–40 ngày sau sạ (tùy giống), khi thấy lá đòng (lá cờ) nhú, bụi lúa đứng lá – thân chắc. Đây là mốc quyết định số bông – số hạt, bón trễ coi như mất cơ hội.
- Lúc này phải cân đối Đạm + Kali. Đạm để đẩy đòng, Kali giúp cứng cây – bông dài – trổ thoát. Phun kèm phân bón lá rước đòng thì thấy đòng mập, bông bung đều, ruộng trổ đồng loạt hơn.
- Liều dễ nhớ cho 1 công: Urê: 5,5–6,5 kg/công, KCl: 3,5–4 kg/công. Phân bón lá rước đòng: phun 1 lần; ruộng yếu có thể nhắc lại sau 7–10 ngày.
Bón nuôi đòng – nuôi hạt
Giai đoạn này chủ yếu dùng kali để giúp vận chuyển chất vào hạt, làm hạt chắc, sáng màu, nặng ký; nếu ruộng yếu thì bổ sung một ít đạm. Kèm phun phân bón lá vô gạo để tăng tỷ lệ hạt chắc và đồng đều.
-
- Trước trổ 7–10 ngày và/hoặc sau trỗ 7–10 ngày tùy sức ruộng. Giai đoạn này như “vỗ béo” cho hạt chắc nhanh.
- Kali là số một. Kali giúp vận chuyển đường – tinh bột vào hạt, cứng cây chống đổ ngã. Nếu ruộng nhìn hơi đói, lá nhạt nhanh, mới thêm chút đạm cho có sức; còn bình thường hạn chế Urê, lạm phát đạm dễ đổ ngã – lép trắng. Phun phân bón lá vô gạo (đúng lịch là hạt mau no, màu bông sáng.
- Liều lượng phân bón: KCl: 1,5–2,5 kg/công (tùy sức ruộng), Urê: 0–1 kg/công (chỉ thêm nếu ruộng thiếu), phân bón lá vô gạo: phun 1–2 lần đúng khoảng cách ngày như trên.
Bà con cần tư vấn chi tiết về kỹ thuật bón phân cho lúa mùa cũng như sử dụng phân bón cho lúa hiệu quả, năng suất cao. Mời bà con liên hệ HOTLINE: 087 633 8197
Lỗi thường gặp khi bón phân cho lúa mùa
Với sự hướng dẫn bón phân cho lúa mùa của kỹ sư nông nghiệp Bio Việt Nam chắc hẳn bà con đã có thể dễ dàng hiểu được. Tuy nhiên, bà con cần lưu 1 vài điểm sau để đạt hiệu quả cao khi bón phân cho lúa.
- Bón thừa đạm: thừa đạm sẽ khiến lá xanh mướt tưởng tốt, nhưng thân mềm – sâu bệnh kéo tới – gặp mưa là rạp.
- Bón sai giờ: đón đòng mà bón trễ, bông ra ít hạt coi như tiếc cả vụ.
- Bón lai rai: bà con bón lai rai khiến lúa khó hấp thu, thất thoát nhiều. Và bỏ phân bón lá ở mốc vàng (đẻ nhánh, rước đòng, vô gạo) thì mất cơ hội “đẩy nhanh – đẩy mạnh” đúng lúc.
Lưu ý riêng cho đất phèn, bạc màu khi bón phân cho lúa
Đất phèn nhìn nước vàng chua, bùn có mùi trứng thối; đất bạc màu thì đất nhẹ, giữ phân kém. Gặp 2 kiểu đất này, bà con nên:
- Bón vôi/dolomite 400–800 kg/ha (tức 40–80kg/công) 7–10 ngày trước làm đất để hạ chua – khử độc.
- Tăng hữu cơ 0,8–1 tấn/công nếu có điều kiện; hữu cơ như cái “miếng mút” giữ phân – giữ ẩm.
- Ưu tiên lân nung chảy/DAP ở bón lót, vì lân rất hợp đất phèn.
- Chọn công thức NPK có K cao hơn mức trung bình một chút, cây cứng cáp, đỡ đổ ngã.
- Vùng mưa lớn, cân nhắc phân chậm tan hoặc bọc tan chậm để đỡ trôi.
Áp dụng đúng hướng dẫn bón phân cho lúa mùa với 4 mốc vàng – bón lót, bón thúc đẻ nhánh, bón thúc rước đòng, bón thúc vô gạo – bà con sẽ thấy ruộng lúa đẻ nhánh khỏe, đòng mập, bông dài, hạt chắc nặng ký. Kết hợp chọn đúng loại phân, bón đúng lúc và quản lý nước hợp lý, vụ mùa nào cũng yên tâm năng suất cao, gạo đẹp, bán được giá.
